Янка Купала: «Сонца беларускай паэзіі»

Янка Купала — гэта не проста імя ў падручніку. Гэта архетып беларуса, яго боль і надзея, яго гнеў і пяшчота.

Нарадзіўшыся ў ноч на само Купалле — містычны час, калі, паводле павер'яў, расквітае папараць-кветка, — ён быў абраны самой зямлёй, каб гаварыць ад яе імя. Яго сапраўднае імя — Іван Дамінікавіч Луцэвіч, але сёння ўжо ніхто не ўспамінае яго інакш: для нас ён — Янук, найсвяцейшае імя беларускай літаратуры, яе сумленне і яе сіла.

Паэт выйшаў з фальварка Вязынка. Менавіта гэтае карэнне дало яго творам неверагодную жыццёвую праўду. Яго дэбютны верш «Мужык» (1905) стаў першым аглушальным ударам па грамадскай абыякавасці, а легендарны верш-гімн «А хто там ідзе?» — сапраўдным мастацкім маніфестам нацыянальнага абуджэння. Купалаўскія вобразы — ад селяніна да нябесных сілаў — заўсёды мелі адну мэту: нагадаць, што чалавек годны шчасця, пакуль ён захоўвае памяць пра роднае слова.

Аднак Купала быў значна большым, чым лірык. Ён выступаў як дзяржаўны дзеяч духу: дапамагаў ствараць Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, удзельнічаў у станаўленні нацыянальнага тэатра, перакладаў шэдэўры сусветнай класікі — ад Гётэ да Шэкспіра — каб даказаць, што беларуская мова здольная гучаць так жа магутна, як мовы вялікіх імперый. У 1925 годзе яму першаму прысвоілі званне Народнага паэта БССР, а ў 1941-м, ужо ў савецкі час, ён атрымаў Сталінскую прэмію. 

Сёння яго рукапісы захоўваюцца ў Мінску як нацыянальная святыня, а кожныя купальскія дні ў аднайменным парку гучаць яго вершы — і гэта не мемарыяльны рытуал, а жывы дыялог. Яго запавет просты і вечны: не страціць сябе, нават калі ўсё вакол спрабуе цябе расчараваць. У гэтым — веліч Янкі Купалы, якая не старэе, а толькі набірае сілу з кожным новым пакаленнем. Пазнаёміцца з творчасцю класіка вы можаце ў Прэзідэнцкай бібліятэцы Рэспублікі Беларусь.

 

facebook