Фёдар Янкоўскі - беларускі пісьменнік і мовазнавец

13 лістапада спаўняецца 37 гадоў з дня смерці Фёдара Міхайлавіча Янкоўскага - беларускага пісьменніка, мовазнаўца, доктара філалагічных навук, прафесара, заслужанага дзеяча навукі Беларускай ССР.

Фёдар Янкоўскі нарадзіўся ў 1918 годзе ў вёсцы Клетнае Глускага раёна Магілёўскай вобласці ў сялянскай сям’і. У 1936 годзе скончыў Рагачоўскі педагагічны тэхнікум, а ў 1939 годзе завочна - Мінскі настаўніцкі інстытут.

У 1939-1940 гадах удзельнічаў у савецка-фінскай вайне, дзе быў паранены. У гады Вялікай Айчыннай вайны быў разведчыкам, начальнікам разведкі партызанскага атрада «Грозны», які дзейнічаў у Лагойскім раёне.

У 1944-1946 гадах працаваў адказным сакратаром рэдакцыі глускай раённай газеты «Сацыялістычная вёска», а таксама настаўнікам у Глускай сярэдняй школе. У 1948 годзе скончыў філалагічны факультэт Гродзенскага педагагічнага інстытута. У 1948–1951 гадах выкладаў у Радашковіцкай сярэдняй школе.

З 1953 года Фёдар Янкоўскі працаваў у Мінскім педагагічным інстытуце імя М. Горкага. У 1956–1982 гадах быў загадчыкам кафедры беларускага мовазнаўства, а з 1983 года — прафесарам гэтай кафедры. У 1970 годзе атрымаў ступень доктара філалагічных навук, у 1971 годзе стаў прафесарам. У 1972 годзе яму было прысвоена званне заслужанага дзеяча навукі Беларускай ССР. З 1968 года - член Саюза пісьменнікаў СССР.

Літаратурную дзейнасць Фёдар Янкоўскі пачаў яшчэ ў 1930-я гады. У 1936 годзе яго творы ўпершыню былі апублікаваны ў рэспубліканскім друку - у часопісе «Работніца і калгасніца Беларусі».

Асноўнае месца ў дзейнасці Фёдара Янкоўскага займала даследаванне беларускай мовы. Ён вывучаў беларускую народную мову, фанетыку, марфалогію і сінтаксіс беларускай літаратурнай мовы, гісторыю беларускай мовы, фразеалогію і культуру маўлення.

Фёдар Янкоўскі - аўтар шматлікіх навуковых і навукова-папулярных прац. Сярод яго вядомых кніг - «Дыялектны слоўнік», «Беларускае літаратурнае вымаўленне», «Пытанні культуры мовы», «Вусная мова і выразнае чытанне», «Роднае слова», «Беларуская фразеалогія», «Беларускія народныя параўнанні», «Гістарычная граматыка беларускай мовы», «Сучасная беларуская мова», «Само слова гаворыць».

Значную ўвагу вучоны надаваў беларускай фразеалогіі і народнай мове. Ён быў складальнікам і сааўтарам зборнікаў беларускіх прыказак, прымавак, фразеалагізмаў, народных параўнанняў і іншых моўных матэрыялаў. Сярод іх - «Беларускія народныя прыказкі, прымаўкі», «Беларускія прыказкі, прымаўкі, фразеалагізмы», «З беларускіх літаратурных крыніц» і «Фразеалагічны слоўнік».

Фёдар Янкоўскі - адзін з прадстаўнікоў беларускага мовазнаўства XX стагоддзя, чыя навуковая і літаратурная дзейнасць была звязана з даследаваннем, вывучэннем і захаваннем багацця беларускай мовы.

 

facebook