Канстанцін Міцкевіч нарадзіўся 3 лістапада 1882 года ў вёсцы Акінчыцы Мінскай губерні (цяпер тэрыторыя горада Стоўбцы). Яго бацька, Міхась Казіміравіч, працаваў лесніком. З дзяцінства будучы пісьменнік праяўляў цікавасць да літаратуры і роднай мовы.
Пасля заканчэння Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі ў 1902 годзе ён працаваў настаўнікам на Піншчыне. У 1906 годзе адбылася яго першая літаратурная публікацыя ў беларускай газеце «Наша доля». Пазней ён супрацоўнічаў з газетай «Наша ніва», актыўна ўдзельнічаючы ў развіцці нацыянальнай літаратуры і культуры.
За ўдзел у арганізацыі нелегальнага настаўніцкага з'езда ў 1906 годзе Якуб Колас быў арыштаваны і правёў некалькі гадоў у мінскай турме. Нягледзячы на выпрабаванні, ён не пакінуў літаратурнай творчасці. У гэты перыяд працягваў пісаць творы, прасякнутыя любоўю да роднай зямлі і беларускага народа.
У 1921 годзе пісьменнік пераехаў у Мінск, дзе разгарнуў актыўную творчую і навуковую дзейнасць. Яго творы «Новая зямля» і «Сымон-музыка» сталі значнымі з'явамі беларускай літаратуры. У 1926 годзе Якубу Коласу было прысвоена ганаровае званне народнага паэта БССР. У 1928 годзе ён стаў акадэмікам Акадэміі навук БССР, а з 1929 года займаў пасаду віцэ-прэзідэнта акадэміі.
Літаратурная спадчына Якуба Коласа вызначаецца жанравай і тэматычнай разнастайнасцю. Яшчэ да Кастрычніцкай рэвалюцыі выйшлі яго зборнік вершаў «Песні жальбы» (1910), зборнікі прозы «Апавяданні» (1912) і «Родныя з'явы» (1914), а таксама асобныя раздзелы эпічнай паэмы «Новая зямля».
У 1920-я гады былі апублікаваны адны з найбольш вядомых твораў пісьменніка — паэмы «Новая зямля» (1923) і «Сымон-музыка» (1925), аповесці «У палескай глушы» (1923), «У глыбі Палесся» (1927) і «На прасторах жыцця» (1926). У 1930-я гады Колас стварыў паэтычныя цыклы «Калгаснае» (1930), «Восеньскае» (1935), аповесць «Адшчапенец» (1932). Падзеі Грамадзянскай вайны знайшлі адлюстраванне ў аповесці «Дрыгва» (1934).
У гады Вялікай Айчыннай вайны творчасць паэта набыла асаблівае патрыятычнае гучанне. У зборніках вершаў «Адпомсцім» (1942) і «Голас зямлі» (1943), паэмах «Суд у лесе» (1943) і «Адплата» (1946) ён услаўляў мужнасць і стойкасць беларускага народа, подзвігі партызан, выказваў веру ў перамогу над фашысцкімі захопнікамі. У 1947 годзе была апублікавана паэма «Рыбакова хата», прысвечаная барацьбе беларускага народа за ўз'яднанне Заходняй Беларусі з БССР.
Асаблівае месца ў творчасці пісьменніка займае трылогія «На ростанях», над якой ён працаваў з 1921 года. У яе ўвайшлі творы «У палескай глушы», «У глыбі Палесся» і «На ростанях». У іх аўтар яскрава і праўдзіва адлюстраваў жыццё беларускага сялянства, станаўленне народнай інтэлігенцыі і грамадскія змены пачатку XX стагоддзя.
У гады Вялікай Айчыннай вайны пісьменнік знаходзіўся ў эвакуацыі, жыў у Падмаскоўі, Ташкенце і Маскве. У 1944 годзе вярнуўся ў вызвалены Мінск. Працягваў літаратурную і грамадскую дзейнасць, удзельнічаў у аднаўленні культурнага жыцця рэспублікі. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР і БССР, старшынёй Беларускага рэспубліканскага камітэта абароны міру, адным з рэдактараў акадэмічнага «Руска-беларускага слоўніка», выдадзенага ў 1953 годзе.
Для творчасці Якуба Коласа характэрныя глыбокае веданне народнага жыцця, майстэрскае адлюстраванне беларускай прыроды, тонкае разуменне чалавечай псіхалогіі і шчырая любоў да роднага краю. Яго творы аказалі значны ўплыў на развіццё нацыянальнай літаратуры і атрымалі прызнанне далёка за межамі Беларусі. Уплыў творчасці народнага паэта на ўласную літаратурную дзейнасць адзначалі многія вядомыя пісьменнікі, у тым ліку Аляксандр Твардоўскі і Міхаіл Ісакаўскі.
Заслугі Якуба Коласа былі адзначаны шматлікімі дзяржаўнымі ўзнагародамі і ганаровымі званнямі. Яго творчасць стала неад'емнай часткай нацыянальнай культурнай спадчыны, а многія паэтычныя творы атрымалі музычнае ўвасабленне.
